Կուձե, թե՞ Քյութցե․ ոչ միանշանակ ազգանունով՝ միանշանակ նոբելյանակիր գրողը

Սուրճս սառեց՝ էդպես էլ չկողմնորոշվեցի՝ էս մարդու ազգանունը ոնց գրեմ։ Հայկական տարբերակներում կիրառում են էլ Քութզե, Կուձե, Քուզե, Կուդզե, Քեթսե, Քյութցե․․․Մի խոսքով, то ли Жора, то ли Гога, то ли Гоша-յին ես ուղղակի կանվանեմ պարոն Ջոն ձյաձյա։
Ուրեմն, պարոն Ջոն ձյաձյան հաստատ պրակտիկ մարդ է՝ մեկ, հաստատ շատ է սիրում կարդալ՝ երկու։ Պրակտիկ մարդ է, որովհետև, չնայած նրան, որ ամենաշատ գրական մրցանակներ ստացած գրողներից մեկն է՝ այդ թվում նաև Նոբելյան, Բուքեր, և մի շարք այլ «մանր-մունր» բաներ (բախտի տերը թաղեմ), հայտնի լինելու հետ առանձնապես սեր չունի և դրան լուրջ չի վերաբերվում։ Անգամ Նոբելյան ստանալիս, երբ մարդիկ հատուկ ճառեր են գրում ելույթի համար, ինքն ուղղակի բարձրացել է բեմ, կարդացել գրքից մի հատված, իջել։ Ունի շատ քիչ հարցազրույցներ, բայց մեկը մեկից որակով են, ու պարզ է՝ ինտելեկտուալ ու լայն մտահորիզոն ունեցող մարդու հետ գործ ունենք։


Ինտելեկտը նաև գրքից է զգացվում։ Չի փորձում խելացի երևալ ու դրանով խեղդել մեզ, բայց և իր գրական ռիթմում ու ընտրած բառերից ասես արիստոկրատիայի, սիրուն վարվեցողության ու շատ խնամքով ընտրված ու հղկած գիտելիքի փշուրիկներ են ընկնում աչքերիդ մեջ, որոնք սառնաշաքրի պես տեղում իսկ հալվում են ու հագեցնում գրական քիմքդ։ Իսկ հաստատ շատ է կարդում, որովհետև լավ ընթերցողի պես է գրել։ Շատ հավես ռիթմիկա, գիրքը տեմպով սկսում է, ոչ մի «արշալույս էր, նոր էր բացվել, ձին քրտնած ներս մտավ» ոճի նկարագրություններ։ Խոսքն էս գրքում գործ է, ավելորդ սարուձորեր չկան, ինչ էլ կա՝ չափավոր, տեղին, համուհոտով։ Նման բնավորությամբ պարոն Ջոն ձյաձյան կարող էր ընտիր խոհարար լինել, ֆանտաստիկ կերպով կարողանում է «չափաբաժիններ» պահպանել, չանցնել սահմանը, չարագացնել կամ չդանդաղեցնել տեքստը՝ առանց դրա հատուկ անհրաժեշտության։ Մի խոսքով՝ գործի վարպետ է, սրանում կասկած չկա։
Ի՞նչ ասել գրքի մասին։ Հմ, երևի այն, որ էս գիրքն ինձ խորհուրդ են տվել բացառապես փոքր-ինչ ավելի հասուն տարիքի ընկերներս, քառասունն անց։ Եվ հասկանում եմ՝ ինչու։ Այն դանդաղ ընթերցանության գիրք է, էս գրողին սովորաբար ավելի մեծ տարիքում են գտնում, ու սիրում։ Ես հավանել եմ, բայց կարծում եմ՝ գիրքն ունի շերտեր, որոնք ավելի լավ ընկալելու համար ինձ պետք է դեռ մի քանի տասնամյակ էլ ապրել։ Կարող եք կարդալ հիմա, հետո կարդալ ավելի հասուն տարիքում՝ եթե երեսունից փոքր եք, դրա կարիքը զգում ես ընթացքում։ Չեմ կարող ձևակերպել՝ ինչու, բայց կենսաբանական տարիքի հետ հաշվի նստող գիրք է, մի քիչ մեծանալ է պետք, որ բոլոր երանգները զգաս։ Վստահաբար առաջարկում եմ համտեսել՝ հետաքրքիր գրքուտեստ է՝ աղ-պղպեղը ճիշտ չափաբաժնով, հաճելի կծվությամբ ու նուրբ թթվայնությամբ։
Մի օր ես կլինեմ հիսունն անց ծյոծյիկ, կարմիր մազերով, մարգարտե վզնոցով, մեծ քարերով մատանիներով։ Ամուսինս մի երեկո մեզ համար խոհանոցում համեղ միս պատրաստելիս կլինի՝ Ավիշայի Քոհեն լսելով, վերնաշապիկի թևքերը ծալած։ Ես մեր գրադարանային սենյակում պատահաբար կգտնեմ էս գիրքը, կփռվեմ բազմոցին, սուրճը էլի կդնեմ դիմացս, կսկսեմ կարդալ ու կգտնեմ էն շերտերը, որոնք չեմ գտնում հիմա։ Եվ սուրճը էլի կսառի։
Մինչ հիսունամյակ, պարոն Ջոն ձյաձյա: